Hiszpania – monety kolekcjonerskie

17 listopada 2025 r. Bank Hiszpanii (Banco de España) wyemitował monety kolekcjonerskie serii Klejnoty Muzeum Mennicy

Druga odsłona serii zapoczątkowanej w 2023 r., prezentuje najcenniejsze i najciekawsze walory muzeum hiszpańskiej mennicy, będącej w posiadaniu największej kolekcji numizmatycznej w Hiszpanii i jednej z najbardziej kompletnych w Europie.

Emisja składa się z sześciu monet prezentujących hiszpańskie monety Nowego Świata.

Monety srebrne przedstawiają monety:
8 reales 1673 Carlos II Potosí – 8 reali z 1673, panowanie Karola II, wybita w Mennicy Potosí.
8 reales 1737 Felipe V México – 8 reali z 1737, panowanie Filipa V, wybita w Mennicy Meksykańskiej.
8 reales 1772 Carlos III México – 8 reali z 1772 , panowanie Karola III, wybita w Mennicy Meksykańskiej.

Monety złote przedstawiają monety:
1 escudo 1780 Carlos III México – 1 escudo z 1780, panowanie Karola III, wybita w Mennicy Meksykańskiej.
2 escudos 1715 Felipe V Lima – 2 escudo z 1715, panowanie Filipa V, wybita w Mennicy w Limie.
8 escudos 1770 Carlos III Guatemala – 8 escudo z 1770, panowanie Karola III, wybita w Mennicy Gwatemali.

Seria: II Serie Joyas del Museo Casa de la Moneda
Mennica: Fábrica Nacional de Moneda y Timbre – Real Casa de la Moneda (FNMT-RCM) – Narodowa Fabryka Monet i Znaczków – Mennica Królewska
Data emisji: 17 listopada 2025 r.

monety serii opisane na blogu

Nominał 8 reali (reales) odnosi się do dawnych srebrnych monet próby 925, wadze 28 g i średnicy 40 mm
Nominał 2 escudo (escudos) odnosi się do złotych monet bitych w latach 1535–1833. Nominał 1 escudo jest połową, a 8 escudo wielokrotnością 2 escudo

Nominał	10 euro	50 euro	100	400 euro
	8 reali	1 escudo	2 escudo	8 escudo
Metal/stop	Ag 925 Cu 75	Au 999	Au 999	Au 999
Masa	27 g	3,375 g	6,75 g	27,0 g
Średnica	40 mm	19 mm	23 mm	38 mm
Stempel/jakość	stempel lustrzany – proof	stempel lustrzany – proof	stempel lustrzany – proof	stempel lustrzany – proof
Rant	ząbkowany	ząbkowany	ząbkowany	ząbkowany
Nakład	3 x 4 000 sztuk	2 000 sztuk	1 000 sztuk	500 sztuk
Cena emisyjna/sprzedaży	pojedyncza: 79 euro każda	645 euro	1 245 euro	4 280 euro
	zestaw 3 monet srebrnych: 237 euro	zestaw 3 monet złotych: 6 170 euro

Elementy wspólne dla wszystkich monet
Awers:
– wzdłuż krawędzi ornament
– u góry łukowata nazwa państwa i rok emisji: ESPAÑA 2025
– po bokach łuki
– na dole łukowata nazwa monety
– wizerunek reprodukcji historycznej monety

Rewers:
– wzdłuż krawędzi ornament
– u góry łukowaty nominał i nazwa jednostki: 10 EURO lub 50 EURO lub 100 EURO lub 400 EURO
– z lewej i prawej strony znak mennicy
– u dołu łukowaty napis, nazwa serii: JOYAS DEL MUSEO CASA DE LA MONEDA (KLEJNOTY MUZEUM MENNICY)
– wizerunek reprodukcji historycznej monety

---

Monety o nominale 10 euro

Awers 8 reales 1673 Potosí przedstawia wizerunek awersu monety o nominale 8 reali, wybitej w Potosí w 1673 roku za panowania Karola II. U dołu monety napis 8 REALES 1673 POTOSÍ
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

Moneta o nominale 8 reali należy do specjalnego rodzaju bicia monet, znanego jako „galanos”. Według historyka Glenna Murraya, monety te były bite z wielką starannością w mennicach w Meksyku, Limie i Potosí, używając okrągłych krążków, aby sprostać zapotrzebowaniu kupców srebra, którzy sprzedawali je swoim wyselekcjonowanym klientom. Różniły się one znacznie od zwykłych monet – były okrągłe, z zachowanymi wzorami i legendami, a często miały otwór u góry, ponieważ były używane jako wisiorki. Zazwyczaj znajdują się w doskonałym stanie. Awers przedstawia podzielony na cztery części wzór zamków i lwów w czteropłatowej obwódce z koroną. Po lewej stronie znajduje się znak mennicy P (Potosí), po prawej znak probierczy E, poniżej którego znajduje się skrócona data 673 i okrągła legenda CAROLVS·II·DG·HISPANIARVM·REX (Karol II, z Bożej Łaski król Hiszpanii). Rewers przedstawia Słupy Herkulesa ponad falami morza. Po ich lewej stronie, pomiędzy nimi, znajdują się: P (znak mennicy, Potosí) – 8 (nominał) – E (znak probierczy: Antonio Ergueta) / PLV – SVL – TRA / E – 73 – P i okrągła legenda POTOSI·ANO·1673·EL·PERV (to samo znaczenie co ostatnia pozioma linia). Średnica: 41,95 mm; waga: 25,7 g.

---

Awers 8 reales 1737 México przedstawia wizerunek awersu monety o nominale 8 reali, wybitej w Meksyku w 1737 roku za panowania Filipa V. U dołu monety napis: 8 REALES 1737 MÉXICO
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

Znana jako dolar hiszpański, moneta o nominale ośmiu reali, popularnie zwana „columnario”, była najważniejszą monetą swoich czasów, używaną na całym świecie zarówno w handlu, jak i codziennej wymianie. Na mocy dekretu królewskiego z 1728 roku, wprowadzono prasę śrubową do bicia monet, aby uzyskać jednolite, okrągłe monety i zrezygnować z kucia monet o grubym szlifie. W 1732 roku wybito pierwszą meksykańską monetę columnario, nazwaną tak ze względu na rewers przedstawiający Słupy Herkulesa na falach, flankujące dwie ukoronowane półkule, oraz napis: +VTRAQUE VNVM+MO/1737/+MO. Egzemplarz przedstawiony na monecie pochodzi z 1737 roku. Na awersie znajduje się herb królewski z tarczą zamków i lwów w kształcie półkola oraz herb Burbonów. Po lewej stronie znajduje się znak probierczy „MF” (Manuel de León i Francisco de la Peña y Flores), po prawej stronie oznaczenie nominału „8” oraz legenda: +PHILIP·V·D·G·HISPAN·ET IND·REX

---

Awers 8 reales 1772 México przedstawia wizerunek awersu monety o nominale 8 reali, wybitej w Meksyku w 1772 roku za panowania Karola III. U dołu monety napis: 8 REALES 1772 MÉXICO
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

Jedna z pierwszych monet o wartości 8 reali wybitych po reformie monetarnej z 1771 r., która zmieniła typy monet Hiszpanii i Ameryki oraz wprowadziła wizerunek monarchy na monetach srebrnych i miedzianych. Reforma ta określiła również odrębne typy dla tzw. „srebra prowincjonalnego” — reali krążących na Półwyspie Iberyjskim, wykonanych z niższej próby niż tzw. „srebro narodowe” (plata nacional), czyli monety wybijane w Ameryce na potrzeby handlu transoceanicznego. Typy te zostały zaprojektowane przez fundatora kolekcji Muzeum Casa de la Moneda i głównego rytownika mennicy, Tomása Francisco Prieto.
Awers przedstawia popiersie monarchy z heroicznym płaszczem i wieńcem laurowym oraz legendę: CAROLUS·III· – DEI·GRATIA / 1772.
Rewers ukazuje ukoronowaną tarczę herbową z kastylijskimi zamkami i lwami, flankowaną przez Kolumny Herkulesa — charakterystyczne dla wspomnianego „srebra narodowego”. W otoku znajduje się legenda: ·HISPAN·ET IND·REX / ·MO· (mennica Meksyk) / 8R / ·M·F· (probierze: Manuel de la Rivera i Francisco Antonio de la Peña).
Średnica: 41,47 mm; masa: 26,8 g.

50 euro

Awers 1 escudo 1780 México przedstawia wizerunek awersu monety o nominale 1 escudo, wybitej w Meksyku w 1780 roku za panowania Karola III. U dołu monety napis 1 ESCUDO 1780 MÉXICO
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

Po reformie monetarnej z 1771 roku rodzaje złotych monet zostały ujednolicone dla wszystkich amerykańskich mennic. Na awersie znajduje się popiersie Karola III, wykonane przez głównego grawera mennicy, Tomása Francisco Prieto, właściciela kolekcji założycielskiej Muzeum Casa de la Moneda. Popiersie jest przedstawione w napierśniku i opatrzone jest legendą w kształcie okręgu: CAROL·III·D·G·-HISP·ET·IND·R· (Karol III, z łaski Bożej, król Hiszpanii i Indii) / 1780.

Na rewersie widnieje główny herb królewski, otoczony kołnierzem Orderu Złotego Runa i napisem: IN·UTROQ· – FELIX·A·D· (W obu [światach] szczęśliwy pod okiem Boga) FF (probierze: Francisco de la Peña i Francisco Arance) · – ·MO (znak mennicy meksykańskiej). Średnica: 18,57 mm; waga: 3,4 g.

100 euro

Awers 2 escudos 1715 Lima przedstawia wizerunek awersu monety o nominale 2 escudo, wybitej w Limie w 1715 roku za panowania Filipa V. U dołu monety napis: 2 ESCUDOS 1715 LIMA
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

W latach 1701–1747 Mennica w Limie wybiła kilka imponujących złotych monet. Escuda o próbie 23 karatów, której emisja została zredukowana dopiero w 1728 roku, są znane jako najszlachetniejsze złote monety wybite przez Koronę Hiszpańską w Ameryce. Dwa escuda z Limy z 1715 roku, obecnie znajdujące się w Muzeum Casa de la Moneda, stanowią bezcenny przykład tej serii ze względu na doskonały stan zachowania, pozwalający na wyraźne rozróżnienie poszczególnych typów. Monety te wyróżniały się: tarczą z czterema zamkami i lwami w krzyżu jerozolimskim oraz legendą: +PHILIPPVS·V·DG HISPANIA (Filip V, król Hiszpanii z Bożej Łaski) na awersie.

Na rewersie monety znajdują się Słupy Herkulesa nad falami morskimi, w tym: L (znak mennicy Lima) – 2 (nominał) – N (znak probierczy Joaquína Negróna) / P – V (Filip V) – A / 7 – 1 – 5 (data, 1715) oraz okrągły napis: ET YNDIARVM REX (i Król Indii) ANO (rok z nieczytelną datą). Średnica: 24,18 mm; waga: 6,7 g.

400 euro

Awers 8 escudos 1770 Guatemala przedstawia wizerunek awersu monety 8 escudo wybitej w Gwatemali w 1770 roku za panowania Karola III. U dołu monety napis: 8 ESCUDOS 1770 GUATEMALA
Rewers przedstawia przedstawia wizerunek rewersu monety

Mennica Gwatemali została założona w 1731 roku przez Filipa V i do 1773 roku bito monety ze znakiem mennicy „G”. Po trzęsieniu ziemi w 1773 roku przeniesiono ją do miasta Nueva Guatemala, co spowodowało zmianę znaku mennicy na „NG”. Ta moneta o nominale 8 escudo jest unikatowa i można ją zobaczyć tylko w Muzeum Casa de la Moneda. Moneta jest w doskonałym stanie. Na awersie znajduje się popiersie Karola III zwrócone w prawo, również z portretem znanym jako „szczurza twarz”, z legendą: CAROLUS III D G – HISPET IND REX/ 1770 (Karol III, z łaski Bożej, król Hiszpanii i Indii).

Na rewersie widnieje główny herb królewski, otoczony kołnierzem Orderu Złotego Runa i napisem: ·IN·UTROQ·FELIX – AUSPICE·DEO· (W obu [światach] szczęśliwy pod okiem Boga) / G – G (mennica gwatemalska). Średnica: 36,7 mm; waga: 26,9 g.

Dowiedz się więcej o:
monetach obiegowych, kolekcjonerskich i okolicznościowych euro
napisach na rantach monet o nominale 2 euro

Monety kolekcjonerskie euro są prawnymi środkami płatniczymi tylko i wyłącznie w kraju emitenta – w tym przypadku Hiszpanii

Warunki użycia informacji i materiałów

Źródło: FNMT-RCM